Afrodisias

Aşkın, Mermerin ve Heykelin Ölümsüz Kenti: Aydın Dağları'nın gölgesinde, antik dünyanın en nitelikli mermer ocaklarının yanı başında yükselen Afrodisias; Tanrıça Afrodit'e adanmış anıtsal tapınağı, stadyum mimarisinin zirvesini temsil eden devasa arenası ve Roma dünyasını şekillendiren usta heykeltıraşların yetiştiği ekolüyle, estetik deha ile kent planlamasının eşsiz bir sentezidir.

Afrodisias, Menderes Havzası'nın bereketli toprakları ile Babadağ mermer yataklarının kesişim noktasında kurulmuş, hiyerarşik ızgara (Hippodamik) plan tipolojisine sahip bir Geç Helenistik ve Roma metropolüdür. Kentin coğrafi ve ekonomik gücü, hemen yanı başındaki kaliteli, ince taneli beyaz-gri mermer ocaklarından beslenen ve tüm Akdeniz havzasına eser ihraç eden Afrodisias Heykeltıraşlık Okulu'ndan kaynaklanır. Siyasi korumasını ise Roma İmparatoru Augustus tarafından kente tanınan vergi muafiyetleri ve özerklik (asylum) statüsünden almıştır. Kentin kalbi olan Afrodit Tapınağı, başlangıçta arkaik bir kült alanı iken Helenistik dönemde görkemli bir İon düzeni tapınağa dönüştürülmüştür. İç yapısındaki en radikal dönüşüm ise M.S. 5. yüzyılda Bizans mühendisliğinin eliyle gerçekleşmiş; tapınak yapı söküm (spolia) tekniğiyle tamamen yeniden düzenlenerek devasa bir Hristiyan bazilikasına dönüştürülmüştür. Kentin sosyo-kültürel omurgasını oluşturan Sebasteion (İmparatorlar Tapınağı) kompleksi, iki katlı anıtsal revakları (stoa) ve Roma'nın dünya hakimiyetini tasvir eden yüksek rölyefli mermer kabartmalarıyla propaganda mimarisinin başyapıtıdır. Afrodisias, pagan bir hac merkezinden, geç antik çağda piskoposluk merkezine dönüşmüş ve nihayetinde depremler ile akınlar neticesinde surlar içine sıkışmış bir Orta Çağ kalesine evrilmiştir.