Genel Bakış

Göbeklitepe, insanlık tarihinin bilinen en eski anıtsal tapınak kompleksi olup, yerleşik hayata ve tarıma geçişle ilgili ezberleri bozan en önemli arkeolojik keşiftir. Şanlıurfa yakınlarında yer alan Göbeklitepe, günümüzden yaklaşık 12.000 yıl önce (M.Ö. 9600 civarı), yani Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ'da inşa edilmiştir. İngiltere'deki Stonehenge'den 7.000, Mısır Piramitleri'nden ise 7.500 yıl daha eskidir. Bölgede ağırlıkları 20 tonu bulan, insanı sembolize eden T biçimli devasa dikilitaşlar yer alır ve bu taşların üzerinde aslan, yılan, akbaba gibi vahşi hayvan kabartmaları bulunur. En radikal kesin bilgi ise şudur: Bu devasa yapılar, tarım yapmayı bilmeyen, henüz yerleşik hayata geçmemiş avcı-toplayıcı insanlar tarafından yapılmıştır. Bu keşif, "önce tarım ve yerleşik hayat geldi, sonra din doğdu" teorisini yıkarak, "önce inanç geldi, insanları bir arada tutarak yerleşik hayata zorladı" gerçeğini kanıtlamıştır.